Veiligheid in de zorg is geen vanzelfsprekendheid meer en de toename van incidenten groeit.
Noodknoppen worden steeds vaker ingezet om thuiszorgmedewerkers iets van veiligheid mee te geven.

Het voelt bizar dat het uberhaupt nodig is, maar ik herinner me ook de momenten waarop ik wenste dat ik er eentje had.
Als houvast tijdens mijn jaren in de thuiszorg.

Op het moment dat ik bij die kwetsbare meneer over de drempel stapte en zijn aan drugsverslaafde buurjongen met meerdere vrienden in de woonkamer zat.

Of de keren dat ik op mijn fiets tijdens een avonddienst in de onguurdere buurten zorg moest verlenen ( ik kocht zelfs een klein autootje, dat voelde veiliger dan in de rondte fietsen)

Waakzorg verlenen bij iemand thuis, een thuis dat onprettig voelde door de mensen die er ook in huis waren tijdens die nachtelijke uren.

Vervuiling, agressie en gebrek aan respect.

Ik ben meermaals midden in de nacht naar huis gefietst, steeds achteromkijkend, en met een enorme knoop in mijn buik. Er was geen aandacht voor onze veiligheid en ik was te onnozel om erom te vragen. Ik had geen rijbewijs en als jonge moeder was ik afhankelijk van mijn fiets voor vervoer, dus trapte ik in het holst van de nacht naar huis na het afronden van een zorgvraag.

Talloze momenten waarbij ik me niet veilig voelde maar wel deed waarvan ik vond dat ik het moest.

Thuiszorg

Ik heb mijn hart verpand aan werken in de thuiszorg, het is oprecht het mooiste en meest interessante wat ik tijdens mijn werkende leven heb gedaan. De afwisseling, het menselijke contact en steeds opnieuw moeten schakelen en aanpassen aan een nieuwe situatie. Ik leerde veel over de menselijke natuur en over mezelf. Onverwachte inzichten.

Wat ik niet mis is om er alleen voor te staan, steeds opnieuw, in nare, complexe of verdrietige situatie’s.

Onveilige.

Het is zo fijn dat er steeds meer aandacht voor veiligheid komt, ondanks de absurditeit dat het noodzakelijk is.

Al zijn bezittingen pasten in een plastic supermarkt tas, op de plek waar hij woonde was geen warm stromend water en koken deed hij al jaren niet meer. Lang geleden was hij gescheiden van zijn vrouw en nu woonde hij berooid en eenzaam in iets van een omgebouwde schuur in andermans tuin. Zijn oude werkgever had zich ooit om hem bekommerd en hem een plek uit storm en regen geboden. En daar woonde hij nog steeds.

Het waarom kende ik niet maar dat was ook niet belangrijk. We maken allemaal weleens keuzes waar we spijt van hebben en niet elke keuze valt naderhand weer glad te strijken.

Ver in de tachtig was hij al toen hij bij ons in beeld kwam.

Zijn eenzaamheid raakte me. Het is iets waar ik diep van binnen altijd bang voor ben geweest, om alleen op de wereld te zijn, alle liefde om me heen te verliezen.

Ik regelde diezelfde week nog een fijne, warme plek voor hem en ik verheugde me oprecht op de dag dat hij bij ons zou komen wonen. ‘Misschien kom ik nog wel oude kennissen of collega’s tegen’, had hij gezegd.

Ik hoopte het voor hem.

Maar hij had geen spullen, buiten de kleren die hij bezat.

‘Hoe krijgen we dat appartement in vredesnaam ingericht, zeiden we tegen elkaar, zouden we naar de kringloop kunnen gaan voor hem? of misschien staat er nog wel iets in de opslag, straks even speuren’.

Oude foto

Ik had de volgende dag toevallig vrij dus ik plande voor de volgende dag alvast een bezoekje aan de kringloop. Een fijne stoel, een kastje en iets voor aan de muur was er vast. Iets gezelligs voor in die lege vensterbank of een lijstje voor een verdwaalde en vergeten foto van vroeger.

Iets van warmte voor een ander mens is zo gehaald tenslotte.

De dag erop appte mijn collega verpleegkundige me al vroeg in de ochtend omdat mijn kringloopbezoek niet meer nodig was, de familie van de vorige bewoner van het bewuste appartement hadden liefdevol wat spullen gedoneerd.

Die fijne stoel bij het raam waar hun moeder regelmatig in zat te knikkebollen in de voorjaarszon lieten ze achter, een kastje en die fijne eettafel die bij hun toch maar in de weg zou staan. Bestek en wat bloempotten, een mooie kop voor zijn ochtendkoffie.

Mijn hart begon ervan te gloeien.

Twee dagen later zag hij met eigen ogen zijn nieuwe woonplek. Gezellig ingericht, warm en schoon. Ik kreeg in geuren en kleuren van mijn collega te horen hoe blij hij was geweest, dankbaar, voor alle hulp. De laatste jaren van zijn oude dag kregen zomaar onverwacht een gouden randje.

‘Hij gaat razendsnel achteruit, zegt ze, en hij ligt in zijn eentje in huis. Ik kan wel huilen want ik wil hem helpen maar weet niet hoe’.

De wanhoop in de stem van de huisarts valt over me heen. Ook huisartsen worstelen steeds vaker, dit soort noodkreten zijn tegenwoordig geen uitzondering meer.

Hij is de tachtig ruim voorbij en is de afgelopen week met zevenmijlslaarzen achteruit gegaan. Uit bed gaan lukt hem niet meer. Hij heeft geen pijn maar ligt vooral maar wat te liggen, zijn intake is minimaal. Thuiszorg is er niet, ook niet in de nacht, en de familie is niet in de gelegenheid om bij hem te zijn.

Ik ben inmiddels gestopt om na te gaan waarom niet, meestal is het een combinatie van het niet begrijpen, niet durven of een wereld aan oud zeer. Ik heb geen oordeel. Elk mensenleven hangt aan elkaar van ingewikkelde emoties, maar verdrietig is het wel.

Ik laat de eventuele mogelijkheden alvast hun gang gaan in mijn hoofd.  Wat kan ik en lukt het me om dat vandaag nog voor hem te organiseren ? 

Hem nog een nacht alleen in huis laten blijven voelt ook voor mij niet goed. Maar het is inmiddels half vier, veel tijd om ervoor te zorgen dat hij dezelfde avond nog kan worden opgenomen is er niet meer.

Ik bel snel naar de afdeling en de verpleegkundige neemt gelukkig op.

‘Ik sta met één been buiten de deur Cynt’, klinkt aan de andere kant van de lijn. 

Snel zet ik de situatie uiteen en gelukkig snapt ze mijn pleidooi direct.

‘Zeg maar dat het goed is, stuur je wel alvast al zijn gegevens naar me toe? Ik licht de avonddienst in zodat ze alles in orde kunnen maken voor zijn komst’.

Ik bel de huisarts weer terug en haar opluchting stroomt door de hoorn mijn oor in, recht naar mijn hart.

Huisartsen

‘O wat fijn voor hem, je hebt mijn dag goed gemaakt, ik ga meteen een zorgambulance bestellen’, zegt ze. 

De huisarts draagt ook zorg voor de persoonlijke spullen die met hem mee moeten, er is verder niemand om hem daarbij te helpen. 

Diezelfde avond wordt hij opgenomen op onze hospice unit.

De volgende ochtend ben ik vroeg op mijn werk en ik open zijn dossier als eerste. Hij is in de loop van de nacht snel achteruit gegaan en overleden. En de eerste vraag die in mijn hoofd opkomt is of ik er goed aan heb gedaan. 

Was dit wat hij zelf wilde? Was er nog iets wat ik anders had kunnen doen of misschien een andere afslag kunnen kiezen?

Ik zal het nooit weten, maar dat hij in zijn laatste uren niet alleen was is voor mij een enorme troost.

Oprechte excuses krijgen van iemand is krachtig, en de excuses die ik kreeg voelden voor mij als enorm.

Ontroering, trots en blijdschap vochten inwendig om voorrang dus liet ik het maar gewoon stromen. Alsof ik het verdiend had, dit moment, als een bevestiging van iets wat ik zelf al die tijd al wist.

De ontroering was er eerst. Omdat ik me al had ontworsteld van de pijn die het jaren geleden had veroorzaakt. Toen ik figuurlijk stond te schreeuwen, maar niemand me wilde horen.

Wat was ik eenzaam. Beschadigd. Er leek geen eind te komen aan mijn tranen. Wat heb ik getwijfeld aan mijn kennis, mijn kunde en mijn professionaliteit. Mijn verpleegkundige vakmanschap. Alles wat ik tijdens al die jaren had opgebouwd wankelde als een boomblad in een orkaan. Ik was nergens meer zeker van.

Pijn

Daarna kwam de trots. Omdat ik mezelf na dat alles heb opgeraapt, door alle pijn heen, letterlijk ben omgedraaid en weggegaan. Ik heb alles achtergelaten en ben op een andere plek opnieuw begonnen. Ik liet mijn tranen steeds weer stromen tot ze uiteindelijk op waren. Ver weg van al het drama leerde ik trots te zijn op mijn ervaring en de liefde voor mijn vak. Langzaam kwam het vertrouwen terug.

Als laatste was daar blijdschap. Omdat ik alle pijn allang achter me had gelaten, omdat ik tevreden ben met wie ik nu ben en hoe ik in mijn (werk)leven sta.

De erkenning die ik alsnog kreeg bleek ik niet meer nodig te hebben.

En dat inzicht was het allermooiste cadeau.

Bijna elke dag krijg ik mensen aan de telefoon die zijn verdwaald in ons zorgland. Die naarstig naar de juiste weg zoekt. Ik hoor vaak wanhoop in stemmen, ongemak en soms ergernis. Er zijn zoveel verschillende zorgverleners, loketten en diensten en ook die zijn veelal versnipperd. 

Als losse eilandjes.

Vind dan maar eens de juiste.

Met zijn allen proberen we dat zo overzichtelijk mogelijk te maken maar het is veel. Groots. Ingewikkeld.

Vanmorgen sprak ik een dochter over de zorgen die ze heeft met betrekking tot haar ouders. En het was supermooi dat ik haar kon helpen, ik was blij dat ze met haar vraag bij onze afdeling terecht kwam.

Elke situatie is anders, zoals elk mens van een ander verschilt. Dat vraagt om maatwerk.

Veel mensen hebben een gezin en soms speelt het gebrek aan het hebben van een gezin juist een rol. Of ze spreken te taal niet of onvoldoende. We zoeken altijd een plek dichterbij geliefden, die soms ver weg wonen, en dan moeten we dus contact leggen met instanties aan de andere kant van Nederland.

De ene aandoening is de andere niet, en soms zijn aandoeningen complex door de invloed van weer andere ziektes. Leeftijd speelt een rol. Karakter. Sociaal netwerk. Woonplaats. Of er nog een partner is en of die ook zorg behoeft. En kan die zorg verleend worden op dezelfde plek. Want ook dat lukt niet altijd, door de complexiteit ervan.

Complex

Af en toe is er geen vaste woon-of verblijfplaats. Zijn er psychische aandoeningen die het lastig maken of speelt verslaving een rol.

Tegenwoordig hangt veel samen met labels en stempels. Hokjes. Iemand moet ergens passen met zijn zorgvraag. En wij willen niets anders dan dat iemand de zorg ontvangt waar hij of zij het meest behoefte aan heeft. Maar onze hokjes en labels zijn te star geworden voor een maatschappij die zo is veranderd.

En soms past wat overblijft ook niet precies maar moeten we het ermee doen. Dat is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering.

Als zorgbemiddelaars blijven we ons elke dag inzetten. Bespreken we de zorgvragers die al op onze wachtlijsten staan of die als crisisaanmelding binnenkomen en pleiten hartstochtelijk voor die ene plek. Voor een warm thuis tijdens dat laatste stukje leven. Zetten we ons in voor al die mensen voor wie thuisblijven niet meer lukt.

Ons verpleegkundige hart klopt onvermoeibaar voort.

Nu onze maatschappij steeds diverser wordt houden we nog steeds vast aan de ‘labels’ die er ooit bedacht zijn. En soms voelen die stijf en rigide. Te vaak zie ik dat mensen buiten de boot vallen omdat het label niet past. Waarom draaien we dat niet om. Door eerst te kijken naar wie iemand is, en welke zorg die precies behoeft, voor we dat label toevoegen.

Vanzelfsprekend heeft het met geld te maken, protocollen en efficiëntie. Met tijdspaden die door verzekeraars zijn bedacht en waar vaak niet van wordt afgeweken. Maar hoe vaak loopt iets precies zoals het hoort als het om mensen gaat? 

Echt heel zelden.

Natuurlijk moeten zorgkosten niet uit de pas gaan lopen, en dat is al een uitdaging ‘an sich’, maar toch ben ik er van overtuigd dat een en ander anders kan. Effectiever. Ook door sommige zorg juist niet in te zetten. Ook dat is een keuze die vaker genomen moet worden.

Ethisch ingewikkelde dilemma’s zie ik steeds vaker voorbij komen.

Waar veel van onze zorgvragers met hun zorgvragen een aantal jaar geleden veel minder complex oogden, is het inmiddels toenemend ingewikkeld. 

Als zorgbemiddelaar vinden wij het niet minder dan fantastisch om mee te denken, zodat we iemand een fijne woonplek aan kunnen reiken.

Zorgkosten

Vanmorgen kreeg ik bijvoorbeeld een vraag van een nicht met betrekking tot haar oom en tante. Door omstandigheden wonen zij, na vijftig jaar huwelijk, noodgedwongen gescheiden van elkaar. Schrijnend en verdrietig. 

Tijdens de zes maanden dat zij niet meer in hetzelfde huis wonen hebben ze elkaar maar één keer kunnen zien. Kinderen zijn er niet, ze hebben geen vrienden of andere familie, hun nichtje is de enige die er van hun netwerk is overgebleven.

Ik besloot direct dat ik niets liever wilde dan ze weer samenbrengen en het liefst dan ook nog op een plek dichtbij de woonplaats van hun enige overgebleven familielid.

Ik belde en mailde me een slag in de rondte. Vroeg informatie op, sorteerde voor op een eventuele plek en gooide lijntjes uit. Gelukkig werk ik met verpleegkundigen die precies begrijpen wat ik beoog. 

Aan het eind van de middag kon ik de familie al blij maken, want op korte termijn gaat het lukken om deze twee weer samen te brengen.

Voorbij labels en geld zien wij nog steeds wat het allerbelangrijkste zou moeten zijn. 

Momenteel staat het in de media bol van de berichten over die nieuwe pensioenregels. Wanneer mag je stoppen met werken, hoe hoog is de aow en wat houd ik straks over? Voordelen, nadelen en alles ertussenin. Zwaarwerkregelingen en vroegpensioen.

En dat laatste kost je geld, bakken vol, als je die laatste jaren tot je pensioendatum het werken niet meer vol kan houden. Als je moet kiezen voor minder of anders.

In de zorgsector zijn alle ‘mooie’ regelingen inmiddels geschrapt. Voor mij is er van eerder stoppen met werken geen sprake meer, ondanks het feit dat ik er op dit moment al 40 jaar werken op heb zitten en ga eindigen met 50 jaar in loondienst( hopelijk) Daarvan werkte ik 35 jaar in wisseldiensten, tilden we zonder tilliften, want die bestonden nog niet, en wat nog.
Jaren van dichtbij ziekte en verdriet staan, dood en afscheid.

Ik startte met werken toen ik 17 was en dat was, na wat zaterdagbaantjes, mijn eerste echte baan.

En waar ik me over verbaas: wanneer je gestart bent met werken telt helemaal niet mee voor die pensioendatum. Niet wat je hebt gedaan en hoelang je hebt gewerkt.

Op mijn slechte dagen voelt dat oneerlijk.

Want ik ben van solidair, van voor elkaar zorgen en bijdragen. Van samen dragen. En er zijn dagen waarop dat als eenrichtingsverkeer voelt. Want soms zou ik het ook fijn vinden als er voor mij gezorgd zou worden, dat ik een beetje gedragen wordt.
Zoals die AOW, die iedereen krijgt, ook als je geen dag in je leven gewerkt hebt.
Dat is hartstikke solidair.

Pensioen

Ik zou willen dat die afbouw van een volle werkweek in onze maatschappij financieel aantrekkelijker gemaakt wordt als je er 45 werkjaren op hebt zitten. En dat die keuze niet bizar veel geld kost.

Zodat ik fysiek en mentaal nog kan genieten van de jaren die volgen op mijn werkende leven.

Dat vind ik ook solidair.